ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΙΣΤΟΡΙΚΑ: Η στάση του Νίκα του Τηλ. Λουγγή

ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΙΣΤΟΡΙΚΑ: Η στάση του Νίκα του Τηλ. Λουγγή:                     O πληθυσμός της Κωνσταντινούπολης ήταν τότε (532 μ.Χ.) αρκετά μεγάλος, ίσως περισσότερος από 300.000, αλλά οι αν...

Medieval Cookbooks: Something to Inspire the Medieval Cook in all of us!

http://www.medievalists.net/2014/01/05/medieval-cookbooks-something-to-inspire-the-medieval-cook-in-all-of-us/

Η ΑΓΙΑ ΘΕΟΦΑΝΩ ΣΥΖΥΓΟΣ ΤΟΥ ΛΕΟΝΤΑ ΤΟΥ ΣΟΦΟΥ

Η ΑΓΙΑ ΘΕΟΦΑΝΩ ΣΥΖΥΓΟΣ ΤΟΥ ΛΕΟΝΤΑ ΤΟΥ ΣΟΦΟΥ
Ἐγγὺς Βασιλὶς Θεοφανὼ Κυρίου,
ταῖς ἀρεταῖς ἕστηκεν ἐστιλβωμένη.

Βιογραφία
Η Αγία Θεοφανώ ήταν μια ευσεβέστατη και ενάρετη βασίλισσα, που εξυμνήθηκε πολύ από τους χρονογράφους της εποχής εκείνης, για την ευαγγελική της ζωή, τις ελεημοσύνες της και την άκρα ευσέβειά της.
Ήταν κόρη του Κωνσταντίνου του Μαρτινακίου, του Ιλλουστρίου και της Άννας. Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη και ανατράφηκε με επιμέλεια.
Σε κατάλληλη ηλικία, ο βασιλιάς Βασίλειος ο Μακεδόνας την έδωσε για σύζυγο στον γιό του Λέοντα τον Σοφό (886 - 912 μ.Χ.), με τον οποίο για 12 χρόνια ζούσε με αφοσίωση συζυγική και αναγνωρίστηκε αμέσως από τους συγχρόνους της σαν αγία και θαυματουργή για τα πολλά έργα αγάπης που έκανε.
Παρ' όλο τα μεγαλεία και τον πλούτο που την πλαισίωνε, διατήρησε τη ταπεινοφροσύνη και την μετριοφροσύνη που την χαρακτήριζε πριν. Προτιμούσε να είναι απλά ντυμένη και να βρίσκεται δίπλα στους ανθρώπους που την χρειαζόντουσαν. Γι' αυτό ντυνόταν απλά για να μην αναγνωρίζεται και με την συνοδεία δύο έμπιστων υπηρετριών της, γύρναγε στα σπίτια των φτωχών και κατατρεγμένων και πρόσφερε την βοήθειά της. Ήταν τόση η πίστη της, που αξιώθηκε να θαυματουργήσει. Όταν εγκατέλειπε η ιατρική επιστήμη κάποιον ασθενή διότι δεν μπορούσε να τον θεραπεύσει, του επανέφερε την υγεία του η Αγία με την δύναμη της ψυχής της. Παρ' όλο τις πίκρες που δέχθηκε στη ζωή της η Αγία Θεοφανώ υμνούσε τον Κύριο με μία άσβεστη φλόγα.
Όταν πέθανε, ο σύζυγός της, έκτισε ωραιότατο ναό, κοντά στον ναό των Αγίων Αποστόλων, όπου εναποτέθηκε το τίμιο λείψανό της. Αυτό μετακόμισε ο Πατριάρχης Γεννάδιος ο Σχολάριος, στο ναό των Αγίων Αποστόλων και από 'κεί αργότερα μεταφέρθηκε στο Πατριαρχείο, όπου μέχρι σήμερα σώζεται.

Η διατροφή κατα τους βυζαντινούς χρόνους

[Το παρόν αποτελεί αναδημοσίευση]

24grammata.com Culture e-Magazine – Free eBooks – WebTV » Η διατροφή κατα τους βυζαντινούς χρόνους

Διατροφή

Η ποικιλία αλλά και η ποιότητα της διατροφής στο Βυζάντιο εξαρτιόταν σε μεγάλο βαθμό από τη γεωργική και κτηνοτροφική παραγωγή κάθε περιοχής, αλλά και από την οικονομική κατάσταση κάθε οικογένειας. Οι περισσότεροι Βυζαντινοί φαίνεται ότι έτρωγαν δύο φορές την ημέρα, το μεσημέρι και το βράδυ, χωρίς να απουσιάζουν οι αναφορές σε συμπληρωματικά γεύματα το πρωί και το απόγευμα.

Βασικά στοιχεία της καθημερινής διατροφής των Βυζαντινών ήταν το λάδι, οι ελιές και το ψωμί, που παρασκευάζονταν στο σπίτι αλλά και μαζικά και διακρίνονταν από μεγάλη ποικιλία στην ποιότητά τους. Ιδιαίτερα διαδεδομένη ήταν η καλλιέργεια του αμπελιού, γι’ αυτό ίσως το κρασί σπάνια έλειπε από το τραπέζι των Βυζαντινών. Ανάλογα με τη γεύση του το κρασί διακρινόταν σε παχύ, λεπτό, στυφό ή γλυκίζον.

Το κρέας δεν καταναλωνόταν με μεγάλη συχνότητα· ιδιαίτερα για τα κατώτερα στρώματα θα αποτελούσε πολυτέλεια. Χαρακτηριστικό είναι ότι τα οικόσιτα ζώα εκτρέφονταν κυρίως για τα γαλακτοκομικά προϊόντα και τα αυγά τους και όχι τόσο για το κρέας τους. Αντίθετα, η κατανάλωση ψαριού ήταν διαδεδομένη σε όλα τα στρώματα του πληθυσμού και κυρίως στους κληρικούς και τα μοναστήρια. Τα μεγάλα και ακριβά ψάρια τα απολάμβαναν μόνο οι πλούσιοι, τα θαλασσινά όμως, όπως τσίροι, σαρδέλες, χταπόδια, καλαμάρια, σουπιές, και τα παστά ψάρια ήταν προσιτά σε όλους.

Τα τυριά αποτελούσαν ένα ακόμα βασικό είδος διατροφής για τους Βυζαντινούς και παρουσίαζαν επίσης μεγάλη ποικιλία. Εκλεκτά τυριά θεωρούνταν το βλάχικο και το κρητικό και κακής ποιότητας το ασβεστότυρο. Τα λαχανικά και τα όσπρια υπήρξαν από τα σημαντικότερα συμπληρώματα των γευμάτων, αποτελώντας ταυτόχρονα κανονικά γεύματα για τους φτωχούς. Τα λαχανικά, που καλλιεργούνταν σε πολλά νοικοκυριά, καταναλώνονταν ωμά ή τουρσί. Μεγάλη κατανάλωση είχαν τα μαρούλια, τα λάχανα, το σπανάκι και τα κρεμμύδια, ενώ από όσπρια προτιμούσαν τα φασόλια, τις φακές, τα ρεβίθια και τα κουκιά.

Όσον αφορά τα επιδόρπια φτιάχνονταν με κύριο συστατικό το μέλι και τους ξηρούς καρπούς, ενώ τον ίδιο ρόλο στο βυζαντινό τραπέζι είχαν τα φρούτα και ιδιαίτερα τα μήλα, τα αχλάδια, τα σύκα, τα μούσμουλα, τα κυδώνια, τα πεπόνια και τα σταφύλια.

Αν και οι Βυζαντινοί έτρωγαν απλά, η χρήση καρυκευμάτων (αλάτι, πιπέρι, κανέλα, γαρίφαλο, ξίδι, σκόρδο) και αρωματικών (άνηθος, μάραθος, δεντρολίβανο, ρίγανη, κάπαρη) έδιναν γεύση στα φαγητά τους. Η πιο διαδεδομένη πάντως σάλτσα τους, ο γάρος, που παρασκευαζόταν από ψάρια και εντόσθια ψαριών, αλάτι και παλιό κρασί,  φαίνεται ότι αποτελούσε το κύριο μέσο για να νοστιμίσουν όλων των ειδών τα φαγητά.

Βιβλιογραφία (7)

1. Καλαμαρά Π., Διατροφικές συνήθειες και γευστικές προτιμήσεις στο Βυζάντιο, 2008

2. Κουκουλές, Φ., Βυζαντινών Βίος και Πολιτισμός, Παπαζήση, Αθήνα, 1952

3. Μότσιας Χ, Τι έτρωγαν οι Βυζαντινοί, Αθήνα, 1998

4. ‘Βυζαντινών διατροφή και μαγειρείαι’, Πρακτικά ημερίδας «Περί της διατροφής στο Βυζάντιο, Αθήνα, 2005

5. Καθημερινή ζωή στο Βυζάντιο, Αθήνα, 2002

6. Σταμπόγλη Ε., Πρόσκληση σε γεύμα, Αθήνα, 1997

7. ‘Τα εν οίκω…εν δήμω’, Ψηφίδες του Βυζαντίου

http://www.exploringbyzantium.gr

The First Crusade - The Fall Of Jerusalem [Video]

Γεώργιος Ακροπολίτης 1217 ~ 1282

Ο Γεώργιος Ακροπολίτης γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1217 και ακταγόταν από εύπορη οικογένεια. Παρακολούθησε τα μαθήματα των ἱερῶν γραμμάτων και της ἐγκυκλίου παιδείας στη λατινοκρατούμενη Κωνσταντινούπολη και το 1233 εγκατέλειψε μυστικά την πόλη, για να καταλήξει στην αυλή του Ιωάννη Γ' Δούκα Βατάτζη (1222-1254). Ο Αυτοκράτορας φρόντισε για την παραπέρα εκπαίδευση του Ακροπολίτη και τον απέστειλε για προώθηση των σπουδών του, μαζί με άλλους τέσσερις νέους, στο διδάσκαλο της ρητορικής Θεόδωρο Εξαπτέρυγο.

Στο ιστορικό του έργο ο Ακροπολίτης μας δίνει λεπτομέρειες για την τελετή της ένταξης των νέων αυτών στο σχολείο του Εξαπτέρυγου: "Αφού λοιπόν συγκεντρωθήκαμε μπροστά στο βασιλέα, απευθυνόμενος σε μένα είπε: Αυτούς τους πήρα από τη Νίκαια και τους παρέδωσα στο διδασκαλείο, εσένα όμως σε άφησα να διδάσκεσαι αφού σε πήρα από το δικό μου σπίτι. Να αποδείξεις ότι πράγματι εξήλθες από το σπίτι μου και έτσι να διαπρέψεις και στα μαθήματα. Εάν γινόσουν στρατιώτης θα έπαιρνες ένα μισθό από τη βασιλεία μου, τόσα λοιπόν ή κι ακόμη λίγα περισσότερα θα παίρνεις τώρα εξαιτίας της ευγενικής σου καταγωγής. Κι όταν κατακτήσεις τη φιλοσοφία θα καταξιωθείς με μεγάλα αξιώματα και τιμές, γιατί μόνο ο Αυτοκράτορας και ο Φιλόσοφος είναι οι πιο ξακουστοί απ' όλους τους ανθρώπους".

Ο Εξαπτέρυγος όμως πέθανε πριν προλάβει να διδάξει τη μικρή αυτή ομάδα των μαθητών μαθήματα πέρα από την ποιητική και τη ρητορική. Τη διδασκαλία τους όμως συνέχισε ο Νικηφόρος Βλεμμύδης, που ήταν τότε ο πιο ξακουστός λόγιος στην Αυτοκρατορία, και τους δίδαξε κυρίως την Αριστοτελική φιλοσοφία.

Η μάχη της Αντιόχειας του Μαιάνδρου και η σημασία της

Βρισκόμαστε λίγο μετά την άλωση της αυτοκρατορίας και τη λεηλασία της Κωνσταντινούπολης επί τρεις μέρες και τρεις νύχτες από τους Λατίνους Σταυροφόρους της Δ' Σταυροφορίας, το 1204. Ακολουθεί η φυγή της άρχουσας τάξης και μεγάλου αριθμού του ελληνικού πληθυσμού της πόλης προς τη Θράκη και τη Μικρά Ασία. Οι βυζαντινές επαρχίες που δημιουργούνται είναι οι εξής: α) η αυτοκρατορία της Τραπεζούντας (Πόντος), β) το κράτος της Ηπείρου και γ) το κράτος της Νίκαιας (Βιθυνία), το οποίο έμελλε να διαδεχθεί την αυτοκρατορία.

Το κράτος της Νίκαιας ιδρύεται από το Θεόδωρο Α' Λάσκαρι (1204-1222), ο οποίος δεν έγινε δεκτός αμέσως από τους κατοίκους της περιοχής ως αυτοκράτορας, λόγω των συγγενικών του δεσμών με τη δυναστεία των Αγγέλων, οι οποίοι επέσπευσαν με την βασιλεία τους την άλωση. Κατάφερε να αποκαλεστεί αυτοκράτωρ μόνο όταν οι σταυροφόροι ηττήθηκαν από τους Βουλγάρους (Καλογιάννης) τον Απρίλιο 1205 στην Αδριανούπολη, όπου εξαφανίστηκε οριστικά ο Βαλδουίνος (πρώτος λατίνος αυτοκράτορας : συνοθύλευμα των σταυροφόρων της Δ' σταυροφορίας-Αγγλίας, Γαλλίας, Γερμανίας). Ο Θεόδωρος Α' κερδίζει πολύτιμο χρόνο στην οργάνωση του κράτους του, πράγμα για το οποίο χρειάστηκε δύο δύσκολα χρόνια. Τη Μεγάλη Εβδομάδα του 1208 συγκαλεί σύνοδο για να έκλέξει τον πρώτο εξόριστο πατριάρχη, το Μιχαήλ Δ' Αυτωρειανό. 

Στο κράτος/σουλτανάτο του Ικονίου ο σουλτάνος Καϋχοσρόης Α' (Kaykhusraw), ψάχνοντας αφορμή, έστειλε πρέσβεις στο Θεόδωρο να παραδώσει την εξουσία του. Με την άρνησή του ο Θεόδωρος ετοιμάζεται για πόλεμο με 2.000 άνδρες και κινείται προς την κοιλάδα του Μαιάνδρου. Οι Σελτζούκοι εμφανίζονται με μεγαλύτερη δύναμη και, ενώ η έκβαση της μάχης έκλινε προς το μέρος των Σελτζούκων, ο αγέρωχος σουλτάνος ζήτησε το Θεόδωρο και προέκυψε μονομαχία. Οι Ιστορικοί περιγράφουν την αναμέτρηση "Ο σουλτάνος χτύπησε το Θεόδωρο, ο οποίος έπεσε από το άλογό του και ζήτησε τη σύλληψη του. Τότε ο αυτοκράτορας έκοψε τα πόδια του αλόγου του σουλτάνου και στη συνέχεια τον αποκεφάλισε." Αυτό έκρινε την έκβαση της μάχης και θεωρήθηκε θεία επέμβαση. Έπειτα από αυτό ο Θεόδωρος Α' επέβαλε τους όρους του στο κράτος του Ικονίου: α) επέβαλε διάδοχο στο σουλτανάτο και β) ανεξηθρειά και έλεύθερη άσκηση της λατρείας στο σουλτανάτο. 

Η έκβαση της μάχης της Αντιόχειας του Μαιάνδρου (1211) έδωσε αυτοπεποίθηση στους βυζαντινούς στην εξορία, διότι μπόρεσαν να υπερασπιστούν τη χριστιανική πίστη απέναντι στους αλλόθρησκους. Με την υπογραφή της συνθήκης του Νυμφαίου (1214), ο Θεόδωρος Α' Λάσκαρις κέρδισε χρόνο και αφοσιώθηκε στην οργάνωση του κράτους του, που οι δομές του θα είναι εκείνες των Κομνηνών του 12ου αιώνα. Οι βασικοί θεσμοί του αυτοκράτορα και του πατριάρχη στην εξορία θα διασφαλιστούν και ο Θεόδωρος θα αναγνωρισθεί από όλους τους Ορθοδόξους της πρώην Βυζαντινής αυτοκρατορίας. Όταν θα πεθάνει το 1222, σε ηλικία 48 ετών, θα έχει αφήσει ένα κράτος ισχυρό, μια περιφερειακή δύναμη στον ικανό διάδοχό του, τον γαμπρό του Ιωάννη Γ' Βατάτζη (Εξαδάκτυλος) για να συνεχίσει το έργο του και να συμβάλει στην ανακατάληψη της Κωνσταντινούπολης [24/25-7-1261 (στρατηγός Αλέξιος Στρατηγόπουλος)].